Giáo Dục & Gia Đình

GIA ĐÌNH HAI LƯƠNG

Nguyễn Bửu Đồng

Bạn có gia đình. Cả hai vợ chồng đều đi làm với nghề nghiệp chuyên môn (professional), làm chủ một ngôi nhà xinh đẹp, tiện nghi ở một khu xóm ngoại ô khang trang... Cuộc sống bảo đảm. Tương lai vững chắc. Bạn đạt được mơ ước: cuộc sống của giới trung lưu trong xã hội Hoa Kỳ!

Hơn hai thập niên trước, phong trào phụ nữ (women’s movement) đã làm một cuộc cách mạng xã hội, mở rộng cửa thị trường lao động cho nữ giới. Người phụ nữ không còn bị đóng khung quanh quẩn trong nhà với vai trò nội trợ, dạy con. Lợi tức gia đình, do đó, đã gia tăng đáng kể nhờ hai đầu lương của vợ chồng. Nhưng có bao giờ bạn nghĩ tới cạm bẫy của một “gia đình hai lương” (two-income family)?

Một cuộc nghiên cứu mới đây cho thấy đời sống của hàng triệu gia đình hai lương ở Hoa Kỳ hiện nay chẳng những không khả quan hơn “gia đình một lương” trước đây và bây giờ, trái lại đang gặp khủng hoảng tài chánh trầm trọng.

Trong quyển “The Two-Income Trap: Why Middle-Class Mothers & Fathers Are Going Broke” (Cạm bẫy hai đầu lương: Tại sao cha mẹ các gia đình trung lưu đang bị cháy túi), xuất bản năm 2003, Elizabeth Warren và Amelia Warren Tyagi kết luận rằng gia đình hai đầu lương không bảo đảm sự an toàn về mặt tài chánh!

Tác giả là hai mẹ con. Elizabeth Warren, người mẹ, là một chuyên viên về vấn đề phá sản, đang dạy ở trường luật Harvard. Amelia Warren Tyagi là một trong những sáng lập viên của HealthAllies, công ty chuyên về dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Tác giả đã phỏng vấn gần 2000 gia đình trung lưu khắp nước Hoa Kỳ, và những mẫu chuyện về các gia đình đang phải phấn đấu về mặt tài chánh được trình bày trong sách.

Theo hai tác giả này, tình trạng tài chánh của gia đình hai lương rất mong manh, ngay cả trước khi một điều bất hạnh xảy ra như đau bịnh nặng, ly dị, một người mất việc...

Dưới đây là vài con số thống kê đáng để suy nghĩ:

· Trong vòng 25 năm qua, số gia đình trung lưu, hai lưong bị phá sản tăng 400%, nói rõ hơn, cứ 7 gia đình thì có một gia đình khai phá sản (tỷ lệ 1/7); và số nhà bị ngân hàng tịch thu bán đấu giá vì không có tiền trả hàng tháng đã tăng 350%.

· Một gia đình được gọi là trung lưu không còn có khả năng mua nhà “theo đúng tiêu chuẩn” nếu chỉ có một người đi làm.

· Hơn 90% trường hợp phá sản thuộc gia đình trung lưu.

Nếu chiều hướng này tiếp tục thì theo tác giả, sẽ có hơn 5 triệu gia đình có con nhỏ bị phá sản vào cuối thập niên này.

Trái với ý nghĩ của nhiều người, gia đình trung lưu không phung phí tiền lương thứ hai cho những mục xa xỉ của đời sống. Trái lại, tình trạng tài chánh mỏng manh vì phần lớn lợi tức gia đình được chi dùng để trả tiền vay ngân hàng cho những ngôi nhà khang trang ở các khu học chánh tốt. Tiền còn lại phải trả cho bảo hiểm sức khỏe, tiền vay mua xe thứ hai (vì vợ chồng đi làm hai nơi), trả học phí đại học cho con cái (gia đình trung lưu thường không đuợc sự tài trợ, financial aid, của liên bang và tiểu bang dành cho sinh viên đại học), và tiền lời thẻ tín dụng. Riêng khoản tiền bảo hiểm sức khỏe và học phí đại học tăng đều mỗi năm, ít nhất là 10%, so với mức lương tăng hàng năm trung bình từ 2 đến 5%, nhưng không phải năm nào cũng có.

Một sự thật không phấn khởi là dù lợi tức của gia đình hai lương ngày nay nhiều hơn các gia đình một lương 25 năm trước khoảng 75%, nhưng số tiền còn lại sau khi chi tiêu các khoản trên không còn bao nhiêu. Do đó, số tiền để dành cho tương lai cũng ít hơn.

Có cách nào thoát khỏi cạm bẫy hai lương không? Dưới đây là ba câu hỏi bạn cần đặt ra và thành thật tìm câu trả lời cho chính trường hợp của mình:

1. Nếu chỉ còn một đầu lương thôi, gia đình bạn liệu có qua cơn sóng gió, sống bình an trong sáu tháng, nghĩa là có khả năng trả các món nợ vay như nhà cửa, xe cộ, thẻ tín dụng, đóng học phí cho con và mua thực phẩm, trong khi chờ đợi kiếm ra việc khác? Sáu tháng là thời gian trung bình tìm ra công việc mới. Tính trung bình hàng năm, ngay trong thời kinh tế hưng thịnh, 1/6 gia đình trung lưu có hai lợi tức, có ít nhất một người trong gia đình bị mất việc.

2. Bạn có thể cắt giảm bớt các chi tiêu không cần thiết như nhà rộng to, xe đắt tiền? Nhà to đẹp mà bạn không có thời giờ thưởng thức, an hưởng vì phải làm hai jobs, mua sắm vì áp lực của bạn bè (để nở mặt nở mày với người ta!), mất nhiều thì giờ để gìn giữ, chăm sóc.. có cần thiết không?

3. Bạn có kế hoạch dự phòng lúc rủi ro như khi chỉ có một người còn job, hay tệ hại hơn khi cả hai vợ chòng đều mất việc? Kế hoạch dự phòng lúc rủi ro có thể sẽ giúp bạn đắn đo, suy nghĩ chín chắn hơn khi mua sắm. Chẳng hạn khi mua xe, bạn vay tiền trong thời gian ngắn hạn, 24 hay 36 tháng thay vì 60 tháng. Hẳn nhiên với thời gian ngắn hạn đó, số tiền trả hàng tháng phải tăng nhiều hơn khiến bạn không kham nổi. Đó là dấu hiệu báo cho bạn biết chưa chắc bạn có khả năng trả nợ.

Bên cạnh những khó khăn tài chánh, nói đúng hơn, tình trạng mỏng manh về tài chánh như đã nói trên, gia đình hai lương còn có những thiệt thòi quan trọng khác, nếu không muốn nói là quan trọng hàng đầu, hơn cả vấn đề tài chánh:

· Giáo dục con cái. Sau một ngày dài làm việc sở, vợ chồng về đến nhà lại chia nhau công việc nhà: chợ búa, bếp núc, quét dọn, giặt giũ... nên không còn nhiều thời giờ để chú ý, dạy dỗ con cái. Việc học gần như hoàn toàn phó thác cho nhà trường. Trẻ con đi học về, cha mẹ còn ở sở làm, chỉ làm bạn với TV, games, hay bạn bè cùng lứa ở hàng xóm. Trẻ em hay bắt chước và nhất là chịu áp lực của bạn bè nên dễ sa chước cám dỗ và làm lỗi. Vì không có nhiều thời giờ lo lắng, dạy dỗ con cái và học phí ở đại học quá đắt, cha mẹ không muốn sanh nhiều con. Bằng chứng ai cũng thấy là gia đình trung lưu hai lương ở Hoa Kỳ và các nước Tây Phương khác có ít con hơn các gia đình một lương hay... không đi làm, chỉ sống nhờ trợ cấp xã hội.

· Tình yêu vợ chồng. Chẳng những cha mẹ không có nhiều thời giờ cho con cái, vợ chồng cũng không có thời giờ dành cho nhau. Tình yêu phai nhạt. Cả vợ lẫn chồng đều có những bận tâm, căng thẳng nghề nghiệp và do đó dễ nỗi giận, xung khắc... đưa đến đỗ vỡ, ly dị. Thống kê cho thấy rằng tỷ lệ ly dị trong các gia đình hai lương cao hơn các gia đình chỉ có một người đi làm. Bốn mươi, năm mươi năm trước, hầu hết gia đình ở Hoa Kỳ chỉ có người chồng đi làm, người vợ ở nhà lo việc nội trợ, chăm sóc, dạy dỗ con cái, mức độ ly dị (và thiếu niên phạm pháp) rất thấp, gần như không có. Ngày nay, hơn phân nửa cuộc hôn nhân chấm dứt bằng ly dị. Và người công giáo cũng không thoát khỏi trào lưu xã hội này, dù luật giáo hội không cho phép.

Làm cách nào giải quyết? Phải biết đặt ưu tiên cho những vấn đề quan trọng trong đời sống như giáo dục con cái, tình nghĩa vợ chồng, hạnh phúc gia đình, tiền bạc, nhà cửa, xe cộ, trang sức, sắc đẹp, giải trí, sức khỏe, sống cho gia đình, cho người khác (bác ái) hay sống vì thể diện bề ngoài, phô trương... Mỗi người tùy theo quan niệm sống, sự hiểu biết cũng như kinh nghiệm... chọn lựa cho mình một thứ tự ưu tiên khác nhau. Mỗi lần định mua sắm, chi tiêu một số tiền lớn, bạn nên tự hỏi: nhu cầu thật sự cần thiết (need) hay chỉ là ước muốn (want) vì áp lực bạn bè, thời trang. Chẵng hạn, thức ăn, áo quần, nhà ở... là nhu cầu cần thiết cho đời sống, nhưng trò chơi trên máy computer là ước muốn, có cũng được, không cũng chẳng hại gì (nhiều khi không có lại càng tốt hơn, như trường hợp trẻ em). Áo quần mặc để che thân là nhu cầu, nhưng nếu phải trả giá thật đắc cho những nhãn hiệu nổi tiếng thì không còn là nhu cầu nữa mà là ước muốn thời trang. Nếu bạn thuộc máu mủ của dòng tộc McMansion thích nhà cao cửa rộng – mansion là dinh thự, nhà to vượt quá xa nhu cầu của người sử dụng như nhà rộng 4, 5 ngàn square feet cho gia đình 3, 4 người – bạn nhớ cầu nguyện mỗi đêm trước khi đi ngủ để hai vợ chồng luôn luôn có việc làm tốt và đủ khả năng... trả nợ đời!

Tri túc, tiện túc, đãi túc hà thời túc (biết đủ, cho là đủ thì kể như đủ, còn cứ chờ mong cho đủ thì biết bao giờ mới đủ). Chúng ta sẽ chẳng bao giờ “thấy đủ” nếu cứ “cảm thấy thiếu.” Nhìn quanh, chúng ta sẽ nhận ra mình may mắn hơn bao nhiêu người khác, không những “có đủ” mà còn “quá đủ,” nghĩa là dư thừa. Chúng ta phải sống nhưng đừng chạy theo cuộc sống. Hạnh phúc không phải là mơ ước những gì người khác có, nhưng bằng lòng và tận hưởng những gì mình đang có.

Tri nhàn, tiện nhàn, đẳng nhàn hà thời nhàn. Cứ sống thư thả thì kể như đã nhàn hạ, còn chờ đến khi nhàn hạ thì biết đến bao giờ mới được thư thả?

Tri túc, tri nhàn... đó là bí quyết sống hạnh phúc ở đời này!

"..Go into whole world and proclaim the gospel to every creature(MK 16:15)" For question or comments please write to Dan Than magazine "copyright © 2006" Dan Than Magazine, P.O Box 5474 Katy, Texas 77491-5474 For questions about this site contact our Webmaster