Chuyện Đời Chuyện Đạo

THIỀN SƯ HAKUIN

Nguyễn Bửu Đồng

Dân Nhật quả là một dân tộc thật đặc biệt trên địa cầu. Dân Nhật không có quá nhiều anh hùng thuộc nhiều thứ loại như Việt Nam, họ chỉ có một ít minh quân, và Minh Trị Thiên Hoàng nhờ có tầm mắt biết nhìn, mở rộng, đã canh tân biến nước Nhật từ một nước chậm tiến ở hậu bán thế kỷ 19 thành một nước tiền tiến kỹ nghệ ở đầu thế kỷ 20. Từ một nước bại trận thảm hại trong thế chiến thứ hai, với một lãnh thổ nhỏ hẹp, ít tài nguyên, chỉ sau hơn 10 năm, nước Nhật đã khôi phục và dần dần chiếm địa vị cường quốc kinh tế thứ hai trên thế giới hiện nay, chỉ sau Hoa Kỳ.

So với các nước khác ở Á-đông, trước đây và hiện nay, dân tộc Nhật có nhiều người sống thật Tin Mừng, sống cuộc đời môn đệ theo Đức Kitô, dù họ không phải là Kitô hữu!

Nước Nhật có Tetsugen, vị thiền sư lặn lội gần suốt đời đi quyên góp tiền để in kinh sách Thiền truyền bá cho dân Nhật. Nhưng khi có đủ tiền in sách thì lụt lội hoặc bịnh dịch xảy ra ở địa phương, ông gạt bên ước muốn của mình, đem tiền quyên góp giúp người lâm nạn, khốn cùng. Mãi đến cuối đời và đến lần quyên xin thứ ba ông mới in được sách thiền trên bản gỗ (xem “Người Samaritan Nhân Hậu Nhật,” tiengnoigiaodan.net).

Câu chuyện dưới đây của một thiền sư Nhật khác, Hakuin, thể hiện lòng khao khát mãnh liệt sự toàn hảo để kết hợp và trở nên một với Đấng Tối Cao...

Hakuin là một thiền sư nổi tiếng ở nước Nhật. Ngài sống ẩn dật trên núi, trong một chiếc chòi lá nghèo nàn. Dưới chân núi là một làng quê trong đó có một số gia đỉnh làm nghề đánh cá. Ngày kia, trong làng có một thiếu nữ con nhà gia giáo thấy mình có thai nên đâm ra sợ hãi, hốt hoảng, và thấy xấu hổ với mọi người trong làng. Cô liền tiết lộ chính thiền sư Hakuin là bố của đứa bé đang trong bụng mình. Điều này làm cho cha mẹ cô sửng sốt, vừa thương con dại dột, vừa oán hận vị thiền sư vốn được dân làng kính trọng và chưa hề làm điều gì xấu. Mọi người trong làng khi nghe được tin ấy đều nổi giận, kéo nhau đến nhà cô gái để thúc dục cha mẹ cô phải làm cho ra chuyện. Họ rủ nhau lên chòi của vị thiền sư và bắt đầu la hét, chửi bới om sòm...

Chẳng hiểu đầu đuôi làm sao lại có hiện tượng ồn ào bên ngoài, thiền sư mở cửa bước ra với một thái độ điềm tĩnh, an nhiên lạ thường. Ngài cố gắng lắng nghe những lời rủa xả của dân làng, nhất là chú ý nhìn một cô gái đứng trước mặt họ, bụng lớn ra, và thấy hàng chục bàn tay đang chỉ về phía cô gái để xỉa xói mình. Ngài liền hiểu họ tố cáo mình là tác giả cái thai trong bụng cô gái. Không sửng sốt mà cũng không hề tỏ dấu hiệu gì là tức giận, thiền sư Hakuin chỉ mỉm cười và thốt lên vỏn vẹn hai tiếng: “Thế À!” Mọi người có mặt đều cho rằng ông câm họng, chỉ thốt lên được hai tiếng “Thế À” tức là nhận tội, vì không chối cãi được! Phần nào hả dạ, cha mẹ cô gái và dân làng kéo nhau ra về.

Thiền sư Hakuin vẫn trong thái độ từ tốn và thanh thản, cũng lui vào chòi lá của mình. Vài tháng trôi qua, cô gái cho ra đời một bé trai kháu khỉnh, chỉ tội mỗi cái đầu không có tóc. Nghe tin, thiền sư Hakuin liền lặng lẽ đến nhà cô gái xin được nhận đứa bé về nuôi trong chiếc chòi lá nghèo nàn. Tới lúc này danh dự của nhà tu hành kể như đã mất hết. Tuy nhiên, ông không hề có chút dấu hiệu oán giận cô gái, mà ngược lại, luôn tỏ ra bình thản, tha thứ qua nụ cười thật tươi, trong sáng và nhân hậu. Thiền sư bồng đứa bé trên tay, âu yếm cưng nựng nó như chính mình là bố đẻ. Hằng ngày, ông xách một cái túi, trong đó đựng hai chai rỗng đã được rửa sạch, vào làng xin sữa của mấy bà mẹ vừa sinh con, mang về cho đứa bé bú.

Mọi sự tưởng đã đi vào quá khứ... Nhưng khoảng một năm sau, cô gái đâm ra hối hận về hành động của mình. Cô thú nhận rằng cha của đứa bé không phải là vị thiền sư thánh thiện đáng kính mà là một thanh niên đánh cá trong làng. Nghe tin này, cả làng cảm thấy vô cùng xấu hổ vì đã nhục mạ vị thiền sư một cách vội vã và bất công. Thế là một lần nữa, dưới sự dẫn đầu của cha mẹ cô gái, mọi người lại kéo nhau đến chòi của vị thiền sư sụp lạy tạ lỗi. Nghe tiếng gọi “thầy” ơi ới bên ngoài, thiền sư Hakuin bồng con trên tay lặng lẽ bước ra, vẫn trong cử chỉ điềm đạm, nhân hậu và đáng kính. Ngài lắng nghe cha mẹ cô gái và mấy người lớn tuổi bày tỏ lòng hối hận, khóc lóc, phân trần xin lỗi. Cũng vẫn nụ cười thánh thiện và tha thứ, ngài chỉ nói “Thế À!” rồi ra dấu cho cô gái đến bồng lấy con đem về. Thằng bé kháu khỉnh lúc đầu nhất định không theo, nó òa khóc thật to, mẹ nó phải dỗ mãi nó mới chịu êm. Thiền sư Hakuin lặng lẽ rút lui vào trong chòi; còn cô gái một tay bồng con, một tay đưa ngang quệt những giọt nước mắt nóng hổi đang trào chảy không sao cầm lại được, miệng líu ríu ấp úng: “Thầy, thầy tha cho con...”

(Theo tài liệu giảng phòng Linh Thao, linh mục Khuất Duy Linh, S.J.)

Thiền sư Hakuin chỉ dùng hai tiếng “Thế À” và mỉm cười để trả lời những lời cáo buộc oan cho Ngài, cũng như để tha thứ những người ăn năn biết lỗi. Hai chữ “Thế À” hàm chứa biết bao ý nghĩa sâu sắc và thánh thiện!

Phản Ứng Khi Bị Vu Cáo: “Thế À!”

Ngày nay với phương pháp thử nghiệm DNA, việc tìm đích danh “thủ phạm”, tác giả của bào thai không khó. Nhưng trước đây, nhiều người đã bị hàm oan, thân bại danh liệt vì lỗi lầm của các thiếu nữ.

Thiếu nữ là con nhà gia giáo, thuộc gia đình có ảnh hưởng trong làng. Cho nên, việc có nhiều dân làng kéo đến dưới chòi ở của thiền sư để la ó, phản đối cũng là điều dễ hiểu. Đáp lại thiền sư bình tĩnh lắng nghe họ, không giận dữ, chậm rãi, mỉm cười trả lời: “Thế À!”.

Đối với dân làng, “Thế À” có nghĩa là đồng ý, nhận tội, chịu trách nhiệm, và lãnh hậu quả. Nhưng đối với thiền sư, bằng hai tiếng “Thế À” ông muốn nói với thiếu nữ lầm lỡ rằng: Cô biết hơn ai hết tôi không phải là cha đứa bé; và với dân làng đang phẩn nộ cũng như mẹ cha cô gái: Bây giờ tôi có giải thích thế nào các ông các bà cũng không tin. Nhưng điều đó không quan trọng. Điều quan trọng là tôi phó thác và tin tưởng nơi Đấng Quyền Năng Tối Cao. Như trường hợp Đức Kitô thưa với Chúa Cha: “Lạy Cha, con xin phó linh hồn con trong tay Cha.”

2. Bồng Con Đi Xin Sữa

Danh giá của một thiền sư nổi tiếng trước đây không còn vì bị gán tội...tà dâm! Thiền sư Hakuin đã bị dân làng và gia đình cô gái lôi từ đỉnh cao trọng vọng xuống bùn nhơ. Ông vẫn bình thản, không lộ vẻ gì là xấu hổ hay giận dữ, hàng ngày “bồng con” đi nài nĩ xin sữa... Rõ khổ, đứa bé lại có đầu trọc, không tóc giống ông. Thấy vậy ai mà không tin ông là cha thật của nó! Tai ông phải chứa đầy những lời nói soi mói của dân làng. Nhưng ông không xem đứa bé là “của nợ” làm hại đời mình. Là người tu hành lâm cảnh gà trống nuôi con, ông chăm lo cho nó hơn cả người cha ruột thịt. Đứa bé cần có người nuôi dưỡng, dạy dỗ. Mẹ nó sợ xấu hổ, khước từ. Nó có tội gì đâu!

Danh dự của một con người, nhất là một con người tu hành có tiếng như ông, là điều thật quan trọng cần bảo vệ. Nhựng thật rõ ràng, ông không xem danh dự ông quan trọng bằng sự an thịnh của bé thơ. Ông an nhiên khi bị hàm oan, nhục mạ. Đúng hơn, phải nói là ông đã vượt thoát khỏi thân phận yếu hèn của con người, đạt tới sự siêu thoát, không còn bận bịu với những gì thuộc về thế gian, trần tục.

3. Phản Ứng Khi Được Xin Lỗi: “Thế À!”

Thấy thiền sư nhẫn nại chịu đựng để xin sữa “nuôi con,” một con người thật sự còn có chút gì tốt trong lòng, chưa nói đến “lương tâm” theo nghĩa trọn hảo, cũng không thể không động lòng, huống hồ cô gái mẹ của đứa bé, người biết rõ hơn ai hết thiền sư Hakuin không phải là cha của con mình. Thái độ an nhiên của thiền sư đã đánh động, làm thức tỉnh lương tâm của cô gái.

Cũng bằng hai tiếng “Thế À,” thiền sư trả lời cho cô gái, cha mẹ cô và dân làng khi họ ăn năn xin lỗi! “Thế À” lần thứ hai này có nghĩa là... Tôi đâu còn nhớ gì để tha thứ, tôi đã tha thứ từ phút đầu tiên khi bị buộc tội và đã quên hết rồi mà...

Nếu “Thế À” lần đầu đã làm hả dạ những người cáo buộc thiền sư thì lần này hai tiếng đó làm cho họ bình tâm vì cảm thấy đã được tha thứ thật sự và từ lâu.

Thái độ an nhiên của thiền sư Hakuin không phải phát xuất từ trái tim chai lì, vô cảm, không còn biết xấu hổ trước những lời buộc tội vu oan của người khác, nhưng chính lòng ước ao mãnh liệt và ý chí cương quyết muốn vươn tới lý tưởng chân thiện mỹ để trở nên một với Đấng Tối Cao đã khiến cho những gì không thuộc về lý tưởng đó trở nên tầm thường, thứ yếu, ngay cả danh dự của con người. Hình ảnh một thiền sư “bồng con đi xin sữa” dưới mắt người đời là một hành động can đảm, nhất là khi dư luận nghĩ thiền sư là cha đứa bé. Nhưng đối với một người tu hành siêu thoát như Hakuin thì đó cũng chỉ là một hành động như bao nhiêu hành động khác ông làm mỗi ngày. Đối với ông không có việc nào nhỏ, việc nào lớn, việc nào thấp hèn hay can đảm. Tất cả đều được làm để tôn vinh và nên một với Đầng Tối Cao.

Nói theo ngôn ngữ của người Kitô hữu thì chính lòng khát khao Thiên Chúa mãnh liệt đã khiến Hakuin tách mình ra khỏi tạo vật, vượt khỏi những hệ lụy của thế trần, thật sự từ bỏ tất cả để theo Thầy là Đức Kitô. Ở mức độ vượt thoát tột đỉnh và thánh thiêng này, Chúa và con người kết hợp trọn hảo tuy hai mà một. Cả hai có cùng một bản thể, một dòng máu, một hơi thở, một nhịp tim, như thánh Phao-lô đã diễn tả: “Tôi sống, nhưng không phải tôi sống mà chính Chúa Yêsu sống trong tôi” Gl 2:20.

Chỉ muốn mà không khao khát, không với ý chí cương quyết mãnh liệt nên nhiều người mang tiếng là “môn đệ” nhưng theo Chúa nửa vời, theo tùy hứng, tùy cảnh, miệng nói theo Chúa nhưng tâm trí chọn con đường khôn ngoan, biết sống của thế gian để lách đường, tránh né, chỉ rao giảng Tin Mừng mà không sống Tin Mừng, và khi “bị vu oan” chỉ biết chọn cách thế gian để bảo vệ danh dự của mình, thay vì theo con đường của Đức Kitô.

Thiền sư Hakuin là hình ảnh đích thực, mẫu gương cho những ai chọn Đức Kitô là Thầy và thật sự muốn đi con đường của Người♥

"..Go into whole world and proclaim the gospel to every creature(MK 16:15)"
For question or comments please write to Dan Than magazine

"copyright © 2006"

Dan Than Magazine, P.O Box 5474 Katy, Texas 77491-5474
For questions about this site contact our Webmaster